فرهنگ مفاهیم فلسفی (ت) تئوری شناخت (معرفت) (۱۵)

1 1 (1)

پروفسور دکتر الفرد کوزینگ

برگردان

شین میم شین

۱۹

دیوید هیوم

(۱۷۱۱ ـ ۱۷۷۶)

فیلسوف

اقتصاددان

تاریخدان

از نمایندگان برجسته روشنگری انگلیس

از اقتصاددان ما قبل اقتصاد کلاسیک

معلم کانت

از دوستان و همفکران آدام اسمیث

۱

• دیوید هیوم هم از همان موضع ایدئالیسم ذهنی آغاز به کار می کند.

۲

• به نظر هیوم نیز کلیه محتواهای ذهن و ضمیر بشری از تجربه حسی ناشی می شوند.

۳

• هیوم اما بر خلاف برکلی (که به نظرش همه چیز ایده اند و بس) میان افکار و یا تصورات و استنباطات (ادراکات) تفاوت قایل می شود.

۴

• به نظر هیوم، استنباطات (ادراکات) عبارتند از عوامل بی واسطه و لذا نیرومند و پرنفوذ.

۵

• افکار و تصورات اما فقط تصاویر استنباطات هستند و لذا ضعیف و کم نفوذند.

۶

• کلیه افکار بر ادراکات بی واسطه مبتنی اند.

۷

• اگر قرار بر این باشد که 1 ما حاوی معنی باشند، پس باید برای ادراکات ما شالوده ای نشان داده شود.

۸

• اگر انطباق مفهومی با ادراکی را نتوان نشان داد، این بدان معنی خواهد بود که مفهوم مورد نظر بی معنی و بیهوده است و واژه ی حاوی مفهوم، ترکیبی از اصوات توخالی است.
• (هیوم، «بررسی ئی راجع به فهم انسانی»، جلد ۲ )

۹

• این نظریه بعدها منبع تئوریکی مستقیم «تئوری معنی» و «اصل تصدیق» نئوپوزیتیویستی می شود.

• مراجعه کنید به پوزیتیویسم، نئوپوزیتیویسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری.

نئوپوزیتیویسم

و

پوزیتیویسم

http://mimhadgarie.blogfa.com/post/4439

۱۰

• از نظرات هیوم ضرورتا این نتیجه حاصل می آید که کلیه مفاهیمی که عام را منعکس می کنند، بی معنی اند، زیرا برای عام نمی توان ادراکی را نشان داد.

۱۱

• به نظر هیوم، شناخت عبارت است از پیوند دادن محتواهای ذهن و ضمیر بشری.

• البته این پیوند دادن بر طبق قواعد معینی که از روابط میان تصورات ناشی می شوند، صورت می گیرد.

۱۲

• هیوم این روابط را به شرح زیر طبقه بندی می کند:

الف

• بخشی از این روابط غیرقابل فهم اند.

ب

• بخشی از این روابط اما قابل فهم اند.

۱۳

روابط غیرقابل فهم

• روابط غیرقابل فهم را روابط ایده ها و الهام ها تشکیل می دهند.

• این روابط از مقایسه اندیشه ها در ضمیر آدمی پدید می آیند و موضوع هندسه، جبر و حساب هستند و به برکت کردوکار خالص فهم کشف می شوند.

۱۴

روابط قابل فهم

• روابط قابل فهم، اما برعکس، موضوع فاکت اند و غیرقابل اطمینان اند.

• چون از دانش تجربی ناشی می شوند.

• (هیوم، «بررسی ئی راجع به فهم انسانی»، جلد ۴ )

۱۵

• هیوم برای معارف ریاضی ـ منطقی اعتبار و اطمینان مستقل از تجربه قایل می شود و در این مورد به عنوان پیشاهنگ مستقیم «نئوپوزیتیویسم» نمودار می گردد.

۱۶

• به نظر هیوم، پیوند دادن فاکت ها مبتنی است بر رابطه علی (علت و معلولی).

• چون ما تنها به برکت این تصور، می توانیم از بدیهیت حافظه و حواس خود فراتر برویم.

۱۷

• رابطه علت و معلولی را اما نمی توان به برکت تفکر درک کرد.

• چون تفکر از دانش تجربی نشئت می گیرد.

• یعنی نتیجه عادت ما ست.

۱۸

• به نظر هیوم، شناخت حقیقی به ریاضیات مستقل از تجربه محدود می شود.

• در عرصه های دیگر فهم انسانی ضعیف است.

۱۹

• عشق به دانش و پژوهش انسانی را به آخرین «قوای اساسی و اصول» راه نیست.

• ابدا راه نیست.

• (هیوم، «بررسی ئی راجع به فهم انسانی»، جلد چهارم)

ادامه دارد.

+ نوشته شده در یکشنبه یکم بهمن ۱۴۰۲ ساعت 8:39 توسط سیاوش زهری  |