فرهنگ مفاهیم فلسفی (ت) تضاد (۸)

پروفسور گونتر کروبر

برگردان

شین میم شین

۳

1 در فلسفه شلینگ

فریدریش ویلهلم شلینگ

(۱۷۷۵ ـ ۱۸۵۴)

یکی از نمایندگان اصلی ایدئالیسم آلمانی

۱

• در آثار 1 شلینگ نیز تئوری انطباق اضداد مطرح می گردد.

۲

• او در طبیعتفلسفه خود، وجود واقعی تضاد و نقش آن را ـ به مثابه نیروی محرکه حرکت و حیات از هر نوع ـ به رسمیت می شناسد.

۳

• تضاد اما به نظر او، تنها فرمی از گذار به هویت مطلق است.
• مطلقی که به عنوان وحدت طبیعت و روح، وحدت اوبژکت و سوبژکت تصور می شود.

۴

تضاد در فلسفه هگل

۱

• تئوری تضاد با هگل به عالی ترین و فراگیرترین درجه توسعه مفهومی خود در فلسفه ماقبل مارکسیستی می رسد:

۲

• هگل در مقابل نفی منطقی ـ صوری، نفی دیالک تیکی را قرار می دهد.

۳

• هگل در مقابل هویت منطقی ـ صوری، هویت دیالک تیکی را قرار می دهد.

۴

• هگل در مقابل تناقض منطقی ـ صوری، تضاد دیالک تیکی را قرار می دهد.

۵

• تضاد دیالک تیکی «از تضاد به اصطلاح 1 متناقض خالی» نیست، بلکه وحدت اضداد است و هر ضدی ـ خود ـ عبارت است از «آنچه که خود و غیر خود، خود و ضد خود را در بطن خود دارد.»
• (هگل، «دایرة المعارف»، پاراگراف ۱۲۰)

۶

• به نظر هگل:

الف

• «همه چیزها در خویشتن خویش تضادمند اند.»

ب

• تضاد «اصل خودجنبی است.»

پ

• تضاد «ریشه هر حرکت و جنبشی است.
• ریشه هر حیاتی است.»

ت

• چیزها تا زمانی که حاوی تضاد باشند، «در حرکت و جنبش اند، دارای محرکه و کرد و کار اند.»
• (هگل، «منطق»، جلد ۲، ص ۵۸)

۷

• هگل به کمک اصل تضاد مبتنی بر درک دیالک تیکی و نفی در نفی خود، قدرت آن را می یابد که سیستم فلسفی خود و موضوعات مورد بررسی در آن را مورد تجزیه و تحلیل دیالک تیکی قرار دهد و به توضیح پیوند آنها، تأثیر متقابل آنها، تبدیل متقابل آنها به یکدیگر و پیشرفت آنها به مراحل عالی تر و غیره بپردازد.

۸

• هگل علیرغم نگرش کلی ایدئالیستی ـ عینی اش، که بنا بر آن هر حرکت و توسعه فقط حرکت و توسعه «ایده مطلق» است، به دریافت روند و روال چیزها نایل می آید.

۹

• به قول لنین، «هگل می تواند در تعویض و در وابستگی متقابل همه مفاهیم، درهویت اضداد آنها، در گذار یک مفهوم به مفهوم دیگر، در تعویض جاودان و در حرکت مفاهیم، روابط مشابه با آنها را در چیزها و در طبیعت به طرز نبوغ آمیزی حدس زند.»
• (لنین، «مجموعه آثار»، جلد ۳۸، ص ۱۸۷)

ادامه دارد.

+ نوشته شده در چهارشنبه یازدهم مرداد ۱۴۰۲ ساعت 6:44 توسط سیاوش زهری  |